1.1.11 Maggañāṇaniddesa

433Kathaṃ dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ? Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”. Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

434Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

435Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

436Vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

437Paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

438Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

439Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

440Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi …pe…  avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

441Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe…  avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

442Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe…  avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.

443 Ajātaṃ jhāpeti jātena,

jhānaṃ tena pavuccati;

Jhānavimokkhe kusalatā,

nānādiṭṭhīsu na kampati.

444 Samādahitvā yathā ce vipassati,

Vipassamāno tathā ce samādahe;

Vipassanā ca samatho tadā ahu,

Samānabhāgā yuganaddhā vattare.

445 Dukkhā saṅkhārā sukho,

nirodho iti dassanaṃ;

Dubhato vuṭṭhitā paññā,

phasseti amataṃ padaṃ.

446 Vimokkhacariyaṃ jānāti,

Nānattekattakovido;

Dvinnaṃ ñāṇānaṃ kusalatā,

Nānādiṭṭhīsu na kampatīti.

447Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati—  “dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ”.