1.1 Vatthugāthā

Loading...
Pārāyanavaggagāthā
Vatthugāthā
1.
|
2
Kosalānaṃ purā rammā,
|
|
agamā dakkhiṇāpathaṃ;
|
|
Ākiñcaññaṃ patthayāno,
|
|
brāhmaṇo mantapāragū.
|
2.
|
3
So assakassa visaye,
|
|
maḷakassa samāsane;
|
|
Vasi godhāvarīkūle,
|
|
uñchena ca phalena ca.
|
3.
|
4
Tasseva upanissāya,
|
|
gāmo ca vipulo ahu;
|
|
Tato jātena āyena,
|
|
mahāyaññamakappayi.
|
4.
|
5
Mahāyaññaṃ yajitvāna,
|
|
puna pāvisi assamaṃ;
|
|
Tasmiṃ paṭipaviṭṭhamhi,
|
|
añño āgañchi brāhmaṇo.
|
5.
|
6
Ugghaṭṭapādo tasito,
|
|
paṅkadanto rajassiro;
|
|
So ca naṃ upasaṅkamma,
|
|
satāni pañca yācati.
|
6.
|
7
Tamenaṃ bāvarī disvā,
|
|
āsanena nimantayi;
|
|
Sukhañca kusalaṃ pucchi,
|
|
idaṃ vacanamabravi.
|
7.
|
8
“Yaṃ kho mama deyyadhammaṃ,
|
|
Sabbaṃ visajjitaṃ mayā;
|
|
Anujānāhi me brahme,
|
|
Natthi pañcasatāni me”.
|
8.
|
9
“Sace me yācamānassa,
|
|
bhavaṃ nānupadassati;
|
|
Sattame divase tuyhaṃ,
|
|
muddhā phalatu sattadhā”.
|
9.
|
10
Abhisaṅkharitvā kuhako,
|
|
bheravaṃ so akittayi;
|
|
Tassa taṃ vacanaṃ sutvā,
|
|
bāvarī dukkhito ahu.
|
10.
|
11
Ussussati anāhāro,
|
|
sokasallasamappito;
|
|
Athopi evaṃ cittassa,
|
|
jhāne na ramatī mano.
|
11.
|
12
Utrastaṃ dukkhitaṃ disvā,
|
|
devatā atthakāminī;
|
|
Bāvariṃ upasaṅkamma,
|
|
idaṃ vacanamabravi.
|
12.
|
13
“Na so muddhaṃ pajānāti,
|
|
kuhako so dhanatthiko;
|
|
Muddhani muddhapāte vā,
|
|
ñāṇaṃ tassa na vijjati”.
|
13.
|
14
“Bhotī carahi jānāti,
|
|
Taṃ me akkhāhi pucchitā;
|
|
Muddhaṃ muddhādhipātañca,
|
|
Taṃ suṇoma vaco tava”.
|
14.
|
15
“Ahampetaṃ na jānāmi,
|
|
ñāṇaṃ mettha na vijjati;
|
|
Muddhani muddhādhipāte ca,
|
|
jinānaṃ hettha dassanaṃ”.
|
15.
|
16
“Atha ko carahi jānāti,
|
|
asmiṃ pathavimaṇḍale;
|
|
Muddhaṃ muddhādhipātañca,
|
|
taṃ me akkhāhi devate”.
|
16.
|
17
“Purā kapilavatthumhā,
|
|
nikkhanto lokanāyako;
|
|
Apacco okkākarājassa,
|
|
sakyaputto pabhaṅkaro.
|
17.
|
18
So hi brāhmaṇa sambuddho,
|
|
sabbadhammāna pāragū;
|
|
Sabbābhiññābalappatto,
|
|
sabbadhammesu cakkhumā;
|
|
Sabbakammakkhayaṃ patto,
|
|
vimutto upadhikkhaye.
|
18.
|
19
Buddho so bhagavā loke,
|
|
dhammaṃ deseti cakkhumā;
|
|
Taṃ tvaṃ gantvāna pucchassu,
|
|
so te taṃ byākarissati”.
|
19.
|
20
Sambuddhoti vaco sutvā,
|
|
udaggo bāvarī ahu;
|
|
Sokassa tanuko āsi,
|
|
pītiñca vipulaṃ labhi.
|
20.
|
21
So bāvarī attamano udaggo,
|
|
Taṃ devataṃ pucchati vedajāto;
|
|
“Katamamhi gāme nigamamhi vā pana,
|
|
Katamamhi vā janapade lokanātho;
|
|
Yattha gantvāna passemu,
|
|
Sambuddhaṃ dvipaduttamaṃ”.
|
21.
|
22
“Sāvatthiyaṃ kosalamandire jino,
|
|
Pahūtapañño varabhūrimedhaso;
|
|
So sakyaputto vidhuro anāsavo,
|
|
Muddhādhipātassa vidū narāsabho”.
|
22.
|
23
Tato āmantayī sisse,
|
|
brāhmaṇe mantapāragū;
|
|
“Etha māṇavā akkhissaṃ,
|
|
suṇātha vacanaṃ mama.
|
23.
|
24
Yasseso dullabho loke,
|
|
pātubhāvo abhiṇhaso;
|
|
Svājja lokamhi uppanno,
|
|
sambuddho iti vissuto;
|
|
Khippaṃ gantvāna sāvatthiṃ,
|
|
passavho dvipaduttamaṃ”.
|
24.
|
25
“Kathaṃ carahi jānemu,
|
|
disvā buddhoti brāhmaṇa;
|
|
Ajānataṃ no pabrūhi,
|
|
yathā jānemu taṃ mayaṃ”.
|
25.
|
26
“Āgatāni hi mantesu,
|
|
mahāpurisalakkhaṇā;
|
|
Dvattiṃsāni ca byākkhātā,
|
|
samattā anupubbaso.
|
26.
|
27
Yassete honti gattesu,
|
|
mahāpurisalakkhaṇā;
|
|
Dveyeva tassa gatiyo,
|
|
tatiyā hi na vijjati.
|
27.
|
28
Sace agāraṃ āvasati,
|
|
vijeyya pathaviṃ imaṃ;
|
|
Adaṇḍena asatthena,
|
|
dhammena anusāsati.
|
28.
|
29
Sace ca so pabbajati,
|
|
Agārā anagāriyaṃ;
|
|
Vivaṭṭacchado sambuddho,
|
|
Arahā bhavati anuttaro.
|
29.
|
30
Jātiṃ gottañca lakkhaṇaṃ,
|
|
mante sisse punāpare;
|
|
Muddhaṃ muddhādhipātañca,
|
|
manasāyeva pucchatha.
|
30.
|
31
Anāvaraṇadassāvī,
|
|
yadi buddho bhavissati;
|
|
Manasā pucchite pañhe,
|
|
vācāya visajjessati”.
|
31.
|
32
Bāvarissa vaco sutvā,
|
|
sissā soḷasa brāhmaṇā;
|
|
Ajito tissametteyyo,
|
|
puṇṇako atha mettagū.
|
32.
|
33
Dhotako upasīvo ca,
|
|
nando ca atha hemako;
|
|
Todeyyakappā dubhayo,
|
|
jatukaṇṇī ca paṇḍito.
|
33.
|
34
Bhadrāvudho udayo ca,
|
|
posālo cāpi brāhmaṇo;
|
|
Mogharājā ca medhāvī,
|
|
piṅgiyo ca mahāisi.
|
34.
|
35
Paccekagaṇino sabbe,
|
|
sabbalokassa vissutā;
|
|
Jhāyī jhānaratā dhīrā,
|
|
pubbavāsanavāsitā.
|
35.
|
36
Bāvariṃ abhivādetvā,
|
|
katvā ca naṃ padakkhiṇaṃ;
|
|
Jaṭājinadharā sabbe,
|
|
pakkāmuṃ uttarāmukhā.
|
36.
|
37
Maḷakassa patiṭṭhānaṃ,
|
|
puramāhissatiṃ tadā;
|
|
Ujjeniñcāpi gonaddhaṃ,
|
|
vedisaṃ vanasavhayaṃ.
|
37.
|
38
Kosambiñcāpi sāketaṃ,
|
|
sāvatthiñca puruttamaṃ;
|
|
Setabyaṃ kapilavatthuṃ,
|
|
kusinārañca mandiraṃ.
|
38.
|
39
Pāvañca bhoganagaraṃ,
|
|
vesāliṃ māgadhaṃ puraṃ;
|
|
Pāsāṇakaṃ cetiyañca,
|
|
ramaṇīyaṃ manoramaṃ.
|
39.
|
40
Tasitovudakaṃ sītaṃ,
|
|
mahālābhaṃva vāṇijo;
|
|
Chāyaṃ ghammābhitattova,
|
|
turitā pabbatamāruhuṃ.
|
40.
|
41
Bhagavā tamhi samaye,
|
|
bhikkhusaṃghapurakkhato;
|
|
Bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti,
|
|
sīhova nadatī vane.
|
41.
|
42
Ajito addasa buddhaṃ,
|
|
Pītaraṃsiṃva bhāṇumaṃ;
|
|
Candaṃ yathā pannarase,
|
|
Paripūraṃ upāgataṃ.
|
42.
|
43
Athassa gatte disvāna,
|
|
paripūrañca byañjanaṃ;
|
|
Ekamantaṃ ṭhito haṭṭho,
|
|
manopañhe apucchatha.
|
43.
|
44
“Ādissa jammanaṃ brūhi,
|
|
gottaṃ brūhi salakkhaṇaṃ;
|
|
Mantesu pāramiṃ brūhi,
|
|
kati vāceti brāhmaṇo”.
|
44.
|
45
“Vīsaṃ vassasataṃ āyu,
|
|
so ca gottena bāvarī;
|
|
Tīṇissa lakkhaṇā gatte,
|
|
tiṇṇaṃ vedāna pāragū.
|
45.
|
46
Lakkhaṇe itihāse ca,
|
|
sanighaṇḍusakeṭubhe;
|
|
Pañcasatāni vāceti,
|
|
sadhamme pāramiṃ gato”.
|
46.
|
47
“Lakkhaṇānaṃ pavicayaṃ,
|
|
bāvarissa naruttama;
|
|
Taṇhacchida pakāsehi,
|
|
mā no kaṅkhāyitaṃ ahu”.
|
47.
|
48
“Mukhaṃ jivhāya chādeti,
|
|
uṇṇassa bhamukantare;
|
|
Kosohitaṃ vatthaguyhaṃ,
|
|
evaṃ jānāhi māṇava”.
|
48.
|
49
Pucchañhi kiñci asuṇanto,
|
|
sutvā pañhe viyākate;
|
|
Vicinteti jano sabbo,
|
|
vedajāto katañjalī.
|
49.
|
50
“Ko nu devo vā brahmā vā,
|
|
indo vāpi sujampati;
|
|
Manasā pucchite pañhe,
|
|
kametaṃ paṭibhāsati”.
|
50.
|
51
“Muddhaṃ muddhādhipātañca,
|
|
bāvarī paripucchati;
|
|
Taṃ byākarohi bhagavā,
|
|
kaṅkhaṃ vinaya no ise”.
|
51.
|
52
“Avijjā muddhāti jānāhi,
|
|
vijjā muddhādhipātinī;
|
|
Saddhāsatisamādhīhi,
|
|
chandavīriyena saṃyutā”.
|
52.
|
53
Tato vedena mahatā,
|
|
santhambhetvāna māṇavo;
|
|
Ekaṃsaṃ ajinaṃ katvā,
|
|
pādesu sirasā pati.
|
53.
|
54
“Bāvarī brāhmaṇo bhoto,
|
|
saha sissehi mārisa;
|
|
Udaggacitto sumano,
|
|
pāde vandati cakkhuma”.
|
54.
|
55
“Sukhito bāvarī hotu,
|
|
saha sissehi brāhmaṇo;
|
|
Tvañcāpi sukhito hohi,
|
|
ciraṃ jīvāhi māṇava.
|
55.
|
56
Bāvarissa ca tuyhaṃ vā,
|
|
sabbesaṃ sabbasaṃsayaṃ;
|
|
Katāvakāsā pucchavho,
|
|
yaṃ kiñci manasicchatha”.
|
56.
|
57
Sambuddhena katokāso,
|
|
nisīditvāna pañjalī;
|
|
Ajito paṭhamaṃ pañhaṃ,
|
|
tattha pucchi tathāgataṃ.
|
58Vatthugāthā niṭṭhitā.



